revista Universi Shqiptar i Librit - opinione

Takim me rastin e 70-vjetorit të akademikut Rexhep Qosja

Ky vit, pra 2006-a shënon vitin e 70- vjetorit të lindjes së akademikut Rexhep Qosja. Me rastin e këtij përvjetori të rëndësishëm në Panairin e Librit “Tirana 2006” u organizua një takim me botues, studiues, kritikë e letrarë të ndryshëm nga vendi dhe diaspora, ku u paraqit dhe u komentua një pjesë e korpusit letrar dhe studimor të tij. Ai që ka luftuar dhe lufton aq shumë për Shqipërinë e bashkuar dhe pa kufij nuk mundi të ishte në Tiranë, pikërisht për shkak të kufijve që “vijëzojnë” ende fatin e shqiptarëve. Mungesa e pasaportës solli edhe mungesën e akademikut në Panairin e Librit “Tirana 2006”.

Lexuesi nuk mundi ta kishte praninë e tij përgjatë ditëve të Panairit, por vepra e tij kurrsesi nuk i mungoi stendës së Toena-s, që ka edhe ekskluzivitetin e botimit të veprës së tij në shqip. Mosprania e tij fizike nuk ka penguar as miqtë e tij të jenë prezent dhe të flasin tanimë jo vetëm për mikun dhe njeriun Rexhep, por për akademikun, studiuesin, kritikun dhe letrarin që kanë emërues të përbashkët, për vlerat e tij dhe gjurmët që ai ka lënë e vijon të lejë në historinë e kombit tonë. Udhët e jetës kanë qenë të përdredhura për të sidomos!

Nga takimi i organizuar me rastin e 70-vjetorit te lindjes se akademikut Rexhep Qosja

ne Panairin e Librit "Tirana 2006"

Duke mos u konformuar, pagoi edhe ai një faturë, atë të lënies në “heshtje” për një kohë, izolimin e tij, censurë që emri i tij të mos përmendej kurrkund, por asgjë nga këto nuk e mënjanoi thirrjen e tij dhe asgjë nuk e ndali luftën për një Kosovë të ndryshme nga ajo nën zgjedhën e Serbisë. Botimi i veprës së parë të tij daton mëse 40 vjet më parë e prej atëherë, akademiku Rexhep Qosja vijon të mbetet studiuesi dhe kritiku më i madh i letërsisë shqipe. Ndërsa përkthimet e tij në gjuhë të huaja i kanë bërë një nder edhe më të madh letërsisë sonë. “Porosia e madhe” është për të madhin e kombit tonë Naim Frashërin, ndërsa qindra faqe monografi janë për Asdrenin. Akoma më shumë faqe ndër vite janë shkruar dhe kanë hedhur dritë duke përjetësuar historinë e letërsisë shqipe. Pra në veprat e tij mund të kuptosh kohën në të cilën jetojmë, sfidat me të cilat duhet të përballemi, duke lënë një testament për të nesërmen e shpirtit kombëtar.

Emri i tij mbahet mend jo vetëm për këto testamente që ka lënë për kombin tonë, por edhe për thëniet e mençura kur të gjithë rendin të kacavirren pas një termi për të justifikuar shterpësinë e tyre. Vite të shkuara, Rexhep Qosja duke folur për modernitetin pohoi se realizmi socialist nuk është as realizëm sepse është romantizëm. Fjalët dhe vlerësimet nuk mungojnë asnjëherë në kësi rastesh promovuese, por jo për këtë shkak humb vlera e tyre. Miku i tij, studiuesi Jorgo Bulo shprehet se, “Qosja nuk rrëmbehet nga modat, e ai vërtet mund të mos jetë në modë, po është modernist i vërtetë”.

Romani i tij “Vdekja më vjen prej syve të tillë” është një dëshmi e gjallë e një letrari modern i cili tani i është kthyer sërish shkrimit të veprave letrare. Ajo çka u shfaq në Prishtinë, në simpoziumin shkencor, me rastin e këtij përvjetori, erdhi edhe në Tiranë, në 10 minuta jetëshkrim me anë të imazhit. Ndërsa një zë përshkruante udhët e jetës, nëpër të cilat Qosja shkeli, objektivi i kamerës kishte fiksuar disa nga momentet më kryesore të jetës dhe krijimtarisë së tij.

ANISA YMERI